Projectgroepen

Het Huizinga Instituut kent sinds haar oprichting diverse projectgroepen die in meer of mindere mate bijeenkomsten plannen, congressen en workshops organiseren of nieuwsbrieven uitgeven. In het hiernavolgende overzicht zijn alle projectgroepen opgenomen die met steun van het Huizinga Instituut functioneren.

1. Projectgroep Visuele Cultuur

De projectgroep Visuele Cultuur is een platform voor onderzoekers en docenten op het terrein van visuele cultuur en beheerders van audiovisuele collecties. Ter bevordering van een interdisciplinaire, vernieuwende methodiek in het onderzoek van beeldcultuur organiseert de projectgroep Visuele Cultuur workshops waarin onderzoekers hun projecten presenteren, thematische studiedagen, en internationale conferenties die - indien mogelijk - uitmonden in publicaties.
Het onderzoek en onderwijs in 'Visuele Cultuur,' 'Bildwissenschaften' en 'Visual Culture Studies' ondergaat momenteel grote veranderingen. Moderne mediatechnologieën en de digitalisering van audiovisueel materiaal spelen hierin een grote rol. Nieuwe mediatechnologieën hebben nieuwe audiovisuele vormen en genres voortgebracht. Wat betekent dit voor de grenzen tussen professionele en amateurproducties en tussen wetenschappelijke en artistieke toepassingen? Steeds meer beeldmateriaal wordt gedigitaliseerd en voor wetenschap en onderwijs toegankelijk gemaakt, en beschikbaar gesteld aan professionele en andere gebruikers. Wat zijn de culturele gevolgen van dit proces? Hoe beïnvloedt de grotere beschikbaarheid de waardering van beeldmateriaal? Historisch beeldmateriaal in archieven en museumcollecties is gemakkelijker te vinden. Door de toepassing in nieuwe contexten ontstaan nieuwe perspectieven op het verleden. Hoe hebben deze veranderingen invloed op de canonisering van beeldbronnen? En wat is eigenlijk de functie van deze canon? Musea en andere instellingen presenteren hun audiovisueel materiaal in gevarieerde vormen om bezoekers aan te trekken. Op welke manier worden kijkers hier aangesproken, en hoe is deze van invloed op de status van dit materiaal?
De projectgroep Visuele Cultuur wil bij de behandeling van deze actuele vragen, onderzoekers van uiteenlopende disciplines bijeenbrengen. Door de moderne ontwikkelingen in de media, vervagen oude sociale verbanden en ontstaan nieuwe gemeenschappen. De manieren waarop mensen deelnemen aan de productie en receptie van kunst en cultuur veranderen. De kennis en expertise in onderzoek worden op nieuwe manieren bereikbaar. Tegelijkertijd bestaat er behoefte aan oude, bestaande vormen en tradities. Bij de spannende uitdaging die deze theoretische en methodologische kwesties vormen, is een interdisciplinaire samenwerking zeer gewenst.

Contactpersoon:
Dr. Marga Altena (RU)
e-mail: MargaAltena@hotmail.com
website: www.visuelecultuur.nl

2. Projectgroep (Auto)biografie

De projectgroep (Auto)biografie is een interdisciplinair samen¬werkingsverband van onderzoekers die zich bezighouden met (auto)biografisch schrijven van middeleeuwen tot heden. De projectgroep kwam tot stand op initiatief van Rudolf Dekker (EUR) en Solange Leibovici (UvA). Er zijn circa 50 deelnemers en vier bijeenkomsten per jaar. Bestudeerd worden, onder andere, de ontwikkeling van de genres autobiografie, dagboek en brieven sinds de middeleeuwen, en in diverse taalgebieden, de wisselwerking met literatuur, het gebruik van egodocumenten als bron voor historisch onderzoek, enzovoorts. Met steun van NWO zijn samenwerkingsverbanden aangegaan met onder meer de Universität Basel (Historisches Seminar, prof.dr. K. von Greyerz), de Freie Universität Berlin (Fr.-Meinecke Institut, prof.dr. C. Ulbrich, DFG-project Selbstzeugnisse in transkultureller Perspektive). In dit verband werden in de afgelopen jaren congressen gehouden in Amsterdam, Basel en Berlijn.
In 2006 was de projectgroep ook betrokken bij het congres "Controlling Time and Shaping the Self: The Rise of Autobiographical Writing since 1750" dat plaatsvond aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op 15-17 juni. Het congres was onderdeel van het NWO-Vernieuwingsimpulsprogramma van dr. Arianne Baggerman, "Controlling time and shaping the self: education, introspection and practices of writing in the Netherlands 1750-1914." Verschillende leden van de werkgroep gaven op dit congres een paper. Keynote lezingen werden gegeven door Peter Burke (Cambridge), Marina Warner (University of Essex), Peter Fritzsche (University of Illinois), Dror Wahrman (University of Indiaa), Philippe Lejeune (University Paris-Nord), en John Eakin (University of Indiana).
Uit de projectgroep is een internationale publicatiereeks voortgekomen "Egodocuments and History" (redactie Arianne Baggerman (FHKW EUR), Rudolf Dekker (FHKW EUR) en Michael Mascuch (U. of California, Berkely), waarin voor de komende jaren diverse delen, waaronder monografieën van leden van de projectgroep zullen verschijnen (onder meer de dissertatie van dr. Jeroen Blaak over lezen en schrijven in 17e en 18e-eeuwse egodocumenten). Ook de papers van het congres in Rotterdam zullen in deze reeks verschijnen. De komende jaren zullen de contacten met buitenlandse wetenschappers geïntensiveerd worden. Over het thema (auto)biografie werden in 2007 congressen gehouden in Trento, Florence en Bordeaux, waar de projectgroep was vertegenwoordigd. Dr. Willemijn Ruberg organiseerde een sessie over "History of Emotions" op het ESSHC congres in Lissabon, februari 2008. Er zijn ook banden aangeknoopt met het in 2006 opgerichte Centre for Narrative & Auto/Biographical Studies van de University of Edinburgh.

Contactpersoon:
Dr. Rudolf Dekker (EUR)
e-mail: r.dekker@fhk.eur.nl

3. Projectgroep Medische Geschiedenis

Deze projectgroep organiseert tweejaarlijks een Anglo-Dutch-German workshops on the History of Medicine. Dit gebeurt in samenwerking met het Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL te Londen, met het Centre for the History of Medicine van de University of Warwick en met het Institut für Geschichte der Medizin der Robert Bosch Stiftung te Stuttgart. De eerstvolgende workshop wordt in juni 2009 gehouden in Stuttgart, met als thema ‘The transmission of health practices (c. 1500 to 2000)'. In 2011 zal de workshop in Utrecht plaatsvinden.
Daarnaast wordt jaarlijks een Anglo-Dutch Wellcome Symposium on the History of Medicine georganiseerd, bij toerbeurt door een van de Nederlandse universiteiten. De Engelse medische geschiedschrijving is toonaangevend in de wereld. De symposia zijn niet alleen nuttig vanwege hun comparatieve karaktfer, ook wordt het Nederlandse ‘veld' aldus in de gelegenheid gesteld kennis te nemen van ‘state of the art'-onderzoek. De thematiek van de symposia wordt vastgesteld door de lokale organisatoren. De symposia zijn toegankelijk voor alle geïnteresseerden en worden, zo leert de ervaring, door 60 tot 80 mensen bezocht. In 2009 vindt het symposium plaats in Groningen.f

Contactpersoon voor beide evenementen:
Prof. dr. Frank Huisman (UU/UM)
e-mail: f.g.huisman-3@umcutrecht.nl / f.huisman@history.unimaas.nl

4. Projectgroep Overheidsmusea en Nationale Identiteit (Europa, ca 1760-1918)

Centraal staat de vraag hoe sinds de tweede helft van de achttiende eeuw in verschillende landen het beeld van een ‘nationale cultuur' vormgegeven en uitgedragen werd via musea. Zowel de expliciete uitingsvormen daarvan (doelstellingen van -, propaganda voor - en berichtgeving over de musea) als de impliciete vooronderstellingen die ten grondslag liggen aan collectievorming en -indeling en aan de wijze van presenteren van de collectie, zijn het terrein van onderzoek. Uitgangspunt is dat de ontwikkeling van nationale, nationalistische musea in diverse landen een transnationaal karakter had.
In het onderhavige project worden de lokale variaties op het thema ‘nationale identiteit' en overheidsmusea in internationaal, vergelijkend perspectief bestudeerd. Thema's die aan de orde komen zijn, naast het verzamelen en presenteren: het publiek, de architectuur (inclusief decoratieprogramma's), relatie tussen de wetenschappen en de musea. De multidisciplinaire groep bestaat uit verschillende onderzoekers op dit terrein in binnen- en buitenland en wordt in het kader van Internationalisering Geesteswetenschappen gesubsidieerd door NWO.
In samenwerking met het Institut für Museumsforschung, (onderdeel van de Staatliche Museen zu Berlin) wordt gewerkt aan de publicatie van de lezingen gehouden op de conferentie:
- 'Napoleon's Legacy. The Development of National Museums in Europe, ca. 1794-1830', gehouden in Amsterdam, 31/1 - 2/2/2008; en tevens aan de voorbereiding van de conferentie:
- 'Spezialisierte Verwissenschaftlichung der musealen Inszenierung im 19. Jahrhundert', Scientific specialization and the national museum c. 1830-1918, (werktitel), te houden in Berlijn, oktober 2009.

Coördinatoren zijn dr. E.S. Bergvelt (UvA), dr. D.J. Meijers (UvA), dr. E.P. Tibbe (Radboud Universiteit Nijmegen) en dr. E. van Wezel (Institut für Museumsforschung Berlijn).

Contactpersoon:
Dr. Ellinoor Bergvelt (UvA)
e-mail: e.s.bergvelt@uva.nl

5. Projectgroep Tijdschriftstudies

De projectgroep Tijdschriftstudies is een samenwerkingsverband voor die onderzoekers die tijdschriften als object of bron in hun onderzoek gebruiken. Sinds haar oprichting in 1994, wil de projectgroep onderzoekers uit verschillende disciplines (Geschiedenis, Kunstgeschiedenis, Letterkunde en Literatuurwetenschap, Muziekwetenschap, Theaterwetenschap, Sociale Wetenschappen, etc.) met elkaar in contact brengen om te discussiëren over theorie, methodologie en praktijk van het tijdschriftonderzoek. Daartoe organiseert de projectgroep een jaarlijks symposium en is in 1997 TS. Tijdschrift voor tijdschriftstudies opgericht.
De projectgroep telt ca. 100 leden en heeft sinds haar oprichting symposia georganiseerd in Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Nijmegen. Voor de financiering van deze studiedagen doet de projectgroep jaarlijks met succes een beroep op het Huizinga Instituut, de Onderzoekschool Literatuurwetenschap en de verschillende letterenfaculteiten. TS telt rond de tachtig abonnees en wordt financieel mede mogelijk gemaakt door subsidies van het Lucas Ooms Fonds en de Stichting Jacques de Leeuw. In het tijdschrift, dat twee maal per jaar verschijnt en in eigen beheer wordt uitgegeven, verschijnen artikelen over Nederlands en Vlaams onderzoek naar tijdschriften als bron en object van wetenschappelijke studie, interviews, recensies van recent verschenen studies, signalementen, congresverslagen en onderzoeksberichten. Sinds mei 2008 heeft TS. Tijdschrift voor tijdschriftstudies bovendien een website (www.tijdschriftstudies.nl), waarop naast recente (onderzoeks)informatie en inhoudsopgaven van alle TS-edities, ook links naar digitale archieven en gedigitaliseerde bladen te vinden zijn. Via deze website kan contact worden opgenomen met de redactie.

Contactpersoon:
Prof. dr. Sophie Levie (RU)
e-mail: s.levie@let.ru.nl

6. Projectgroep Musiktheater

In 2000 ging een internationaal en interdisciplinair onderzoeksproject "Musiktheater in Deutschland 1900-1950" van start. Doel van het project is de totstandkoming van een in methodologisch opzicht nieuwe geschiedenis van het muziektheater (opera, operette, revue en dans) in Duitsland in de eerste helft van de twintigste eeuw. In tegenstelling tot de traditionele historiografie van het muziektheater, die zich vrijwel geheel beperkt tot de aspecten werk en genre, richt het onderhavige project zich op het gehele muziektheatrale systeem in zijn contextuele verankering. Behalve aan compositie wordt derhalve ruime aandacht besteed aan infrastructuur, opvoering, receptie en distributie door de toen nieuwe media als grammofoonplaat, radio en film. De verschillende deelgebieden van het theatrale systeem, zoals werk, genre, opvoering, institutie en infrastructuur, worden in hun onderlinge samenhang en afhankelijkheid beschouwd. Daarnaast wordt de invloed op het muziektheatrale systeem van politieke, sociale en culturele ontwikkelingen nadrukkelijk bij het onderzoek betrokken.
Het project is een samenwerking tussen de afdeling Muziekwetenschap van het Departement Media- en Cultuurwetenschappen van de Universiteit Utrecht en het Forschungsinstitut für Musiktheater van de Universität Bayreuth. Aan het interdisciplinaire project wordt deelgenomen door een twintigtal onderzoekers uit de vakgebieden Muziekwetenschap, Theaterwetenschap, Danswetenschap, Filmwetenschap, Kunstgeschiedenis, Geschiedenis en Amerikanistiek uit Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Slowakije, de Verenigde Staten en Canada.

Contactpersoon:
Prof. dr. Emile Wennekes
e-mail: emile.wennekes@let.uu.nl

7. Projectgroep Verenigingsgeschiedenis

Het doel van deze projectgroep is het bijeenbrengen van onderzoekers die zich bezighouden met de geschiedenis van het verenigingsleven van de achttiende tot en met de twintigste eeuw en het stimuleren van dit onderzoek in bredere kring. Het onderzoek naar deze vorm van sociabiliteit is mogelijk vanuit een grote diversiteit aan invalshoeken, zoals de burgerlijke cultuur, het ontstaan en het functioneren van de civil society en de publieke sfeer, de politieke cultuur, het verzuilingsproces en de culturele infrastructuur. De uitwisseling van onderzoeksmethoden en theorieën in deze werkgroep stimuleert daardoor onderzoekers om hun eigen resultaten in te passen in bredere interpretatiekaders. De projectgroep kent ongeveer 25 actieve leden.
De projectgroep is in 2001 opgericht vanuit de behoefte van enkele onderzoekers om hun onderzoeksmateriaal in een bredere context te plaatsen en te presenteren en om contact te leggen met andere kenners van verenigingsgeschiedenis. Per 2005 wordt de projectgroep gecoördineerd door een stuurgroep waarin de volgende personen zitting hebben: Maartje Janse (UL), voorzitter; Annemieke Kolle (VU), secretaris; Floor Meijer (UvA) en Boudien de Vries (UvA). De projectgroep organiseert voor haar leden en andere belangstellenden minimaal een keer per jaar een studiedag met lezingen.

Contactpersonen:
Annemieke Kolle: verenigingsgeschiedenis@gmail.com
Maartje Janse: M.J.Janse@let.leidenuniv.nl

8. Projectgroep Imagologie

Manfred Beller (Universiteit Bergamo) en Joep Leerssen (UvA) hebben een encyclopedisch handboek geëntameerd onder de titel IMAGOLOGY, over culturele stereotypen en representaties van vermeende "nationale karakters". Hiervoor is NWO-subsidie verkregen. Het handboek is in 2007 verschenen bij Rodopi en telt een 400-tal bladzijden, in 4 delen: (1) een inleidend deel met grotere overzichtsartikelen van algemene aard; (2) een deel met lemmata over de diverse nationaliteiten waarover stereotype karakteriseringen bestaan; elk lemma biedt een historisch overzicht over deze karakteriseringen alsmede een beknopte bibliografie van kritische literatuur terzake; (3) een deel met lemmata over technische begrippen omtrent stereotyperingen, alsmede de aard van het onderzoek uit diverse aanpalende disciplines daarover; (4) een bibliografisch/indicerend deel. Talrijke medewerkers hebben meegewerkt, onder anderen: Annie Jourdan, László Maracz, Bruno Naarden, Ieme van der Poel, Menno Spiering, Michael Wintle en Ann Rigney.
Meer informatie op de website http://www.hum.uva.nl/images

9. Projectgroep Piëtisme

In september 2003 werd aan het Huizinga Instituut een NWO-internationaliseringssubsidie toegekend voor het project ‘Cultural History of Pietism and Revivalism, c.1650-c.1850'. Initiatiefnemer van dit project was dr. Fred van Lieburg, co-directeur van het Centrum voor Nederlandse Religiegeschiedenis ReLiC (Faculteit der Letteren, VU Amsterdam). De aanvraag voorzag in een samenwerking met twee buitenlandse onderzoeksgroepen, die van prof. dr. Jonathan Strom aan de Candler School of Theology van Emory University (Atlanta, VS) en die van prof. dr. Daniel Lindmark van de afdeling geschiedenis van de Universiteit Umeå (Zweden).
Het project richt zich op een hernieuwde plaatsbepaling van het piëtisme in de culturele, maatschappelijke en politieke ontwikkelingen in de periode van ongeveer 1650 tot 1850. Het piëtisme wordt hierbij opgevat als een internationale, interconfessionele (traditioneel met name lutherse en calvinistische) vroomheidsbeweging. Bijzondere aandacht gaat uit naar het hiermee samenhangende fenomeen van de ‘opwekkingen' als tijdelijke lokale of regionale manifestaties van collectieve ‘bekering'. Door het internationale en interconfessionele karakter van piëtisme en opwekking is een comparatieve benadering van de verschillende confessionele en nationale deeltradities niet alleen noodzakelijk, maar ook goed mogelijk.
De wetenschappelijke resultaten van het project zijn nu al veelbelovend. Niet eerder is in een projectverband zo duidelijk gebroken met een eenzijdig Duitse, lutherse en kerkhistorisch/theologische benadering van de piëtistische traditie. Het project is een sterke stimulans tot een comparatieve, interconfessionele, internationale en interdisciplinaire benadering van vroomheidsbewegingen in protestants én katholiek Europa en Amerika. Langzaam maar zeker groeit de overtuiging dat historische begrippen als piëtisme en opwekking (welke laatste Nederlandse term vele tegenhangers kent zoals Erweckung, Erweckungsbewegung, Awakening, Revivalism en Réveil) niet alleen gebaseerd zijn op authentieke neerslagen van religieuze ervaringen, maar vooral ook op categorieën van theologen en kerkhistorici. Nieuw inzicht in de werkelijke sociaal-culturele dynamiek en politieke en kerkelijke contextualiteit van vroomheidsbewegingen ontstaat als we ons in zekere zin weten te bevrijden van historiografische constructen die voortgebracht door onze voorgangers in ‘Pietism en Revivalism studies'.

Contactpersoon:
Prof. dr. Fred van Lieburg
e-mail: fa.van.lieburg@let.vu.nl

10. Wetenschapshistorische Projectgroep

De projectgroep wetenschapsgeschiedenis is op 21 januari 2004 tijdens een bijeenkomst van Nederlandse en Belgische wetenschapshistorici ingesteld op initiatief van Lissa Roberts en Bert Theunissen. Behalve leden van het Huizinga-instituut telt de projectgroep tevens leden van andere onderzoekscholen, i.c. WTMC en het Agricola-Instituut. De projectgroep is ondergebracht bij Gewina, Belgisch-Nederlands Genootschap voor Wetenschaps- en Universiteitsgeschiedenis. Ter aankondiging van de activiteiten van de projectgroep en ter verspreiding van de resultaten is een pagina op de website van Gewina ingericht http://www.gewina.nl/werkgroep

De werkgroep heeft als doel:
a) het formuleren van een gezamenlijk onderzoeksprogramma wetenschapsgeschiedenis, waaraan alle professionele wetenschapshistorici kunnen deelnemen
b) het stimuleren van de samenwerking tussen wetenschapshistorici in Nederland en België, onder meer door het organiseren van workshops en symposia n.a.v. het onderzoeksprogramma
c) het vinden van een financieringsbasis voor het programma

De bijeenkomsten van de projectgroep tot nu toe hebben geresulteerd in de formulering van een programma met de titel The Low Countries as a historical laboratory, a research programme on the circulation of scientific knowledge and practices, 1600-2000. De opzet van dit programma is in november 2004 gepresenteerd op de eerste vergadering van de nieuw opgerichte European Society for the History of Science.

Contactpersoon:
Prof. dr. Bert Theunissen (UU)
e-mail: l.t.g.theunissen@phys.uu.nl

11. Projectgroep ‘Representations of the Past: Writing National Histories in 19th. and 20th. century Europe' (NHIST)

Onder auspiciën van de European Science Foundation is sinds 2003 een grootschalig project van start gegaan onder de titel "Representations of the Past: The writing on National Histories in Europe". Chris Lorenz is een van de coördinatoren van het geheel. Het project bestudeert de samenhang tussen nationale geschiedenis en geschiedschrijving enerzijds, en nationaal identiteitsbesef anderzijds. Onder het brede contingent internationale deelnemers zijn, naast Lorenz, ook andere leden van het Huizinga Instituut vertegenwoordigd: James Kennedy, Niek van Sas en Joep Leerssen. Het project vormt een samenwerkingsgelegenheid voor de experts op de respectieve aandachtsgebieden "Historiografie" en "Identiteit en beeldvorming". De resulaten van het project vinden onder andere hun neerslag in een zesdelige publicatiereeks, die door Palgrave MacMillan wordt gepubliceerd. Het door Stefan Berger en Chris Lorenz geredigeerde deel zal deze herfst verschijnen onder de titel ‘The Contested Nation. Ethnicity, Religion, Class and Gender in National Histories' (zie voor de inhoudsopgave: http://www.palgrave.com/products/title.aspx?PID=276846). Een volgend boek onder hun redactie, ‘Bloodties and Books. National Historians as Nation-Builders', is momenteel in voorbereiding. Meer details over het project en de publicaties staan op de website http://www.uni-leipzig.de/zhs/esf-nhist/index.htm

Contactpersoon:
Prof. dr. Chris Lorenz
e-mail: cfg.lorenz@let.vu.nl

12. Projectgroep European Television History

Ten behoeve van een geïntegreerde aanpak van onderzoek op het gebied van televisiegeschiedenis in Europa is door Film- en Televisiewetenschap is aan de Universiteit Utrecht een European Television History Network opgericht, dat in eerste instantie als werkgroep functioneert en waaruit verschillende (internationale) projectgroepen ontstaan. Coördinator is Sonja de Leeuw in samenwerking met Andreas Fickers. Het doel van het netwerk en de werkgroep is individuen en instellingen die werkzaam zijn op het gebied van de televisiegeschiedenis in Europa met elkaar te verbinden, uitwisseling van onderzoek en ervaringen te stimuleren, en het ontwikkelen van gezamenlijke onderzoeksprojecten.
De invalshoek is cultuurhistorisch; het centrale thema betreft de rol van televisie in de constructie van burgerschap en culturele identiteit in de moderne en postmoderne (postkoloniale) tijd in Europa. Binnen het netwerk wordt intensief samengewerkt met het Instituut voor Beeld en geluid (Bert Hogenkamp, tevens UU) en met ‘Birth', een Europese portal waarop omroeparchieven hun archiefmateriaal presenteren, begeleid door inhoudelijke artikelen en andere ‘content' die worden aangeleverd door onderzoekers. Het netwerk is toegankelijk via de ‘Birth' portal: http://www.birth-of-tv.org/.

13. Projectgroep Erfgoed, Toerisme en Identiteit

De projectgroep ‘Erfgoed, toerisme en identiteit' wordt gecoördineerd door de stafleden Hendrik Henrichs (UU) en Rob van der Laarse (UvA.), tevens programmaleiders van de Croho-erkende UU en UvA erfgoedmasters (de laatste duaal 1,5 jr). Regelmatig worden er in samenwerking met ministeries en maatschappelijke koepelorganisaties congressen op dit gebied georganiseerd. De activiteiten integreren de onderzoeksterreinen Cultuurprocessen in context, Nationale identiteit en beeldvorming en Opvattingen en vormen in literatuur en kunsten. Tevens zijn er raakvlakken met de projectgroep Visuele Cultuur, en wordt er samengewerkt met verschillende partners op het terrein van onderzoek naar het erfgoed van de Tweede Wereldoorlog.

Contactpersoon:
Dr. Rob van der Laarse
e-mail: R.vanderlaarse@uva.nl

14. Projectgroep Sekse/Kunne

In deze projectgroep werkt een vijftiental onderzoekers, gespecialiseerd in historische letterkunde, wetenschapsgeschiedenis, politieke geschiedenis, cultural studies en genderstudies, aan een geschiedenis van de begrippen sekse/kunne/geslacht/gender in Nederland, in de periode 1600 tot heden. Dit zal in ieder geval resulteren in een artikelenbundel binnen de serie Nederlandse Begripsgeschiedenis die wordt uitgegeven onder auspiciën van het Huizinga Instituut. De projectgroep houdt tenminste twee keer per jaar bijeenkomsten waarin de leden zich verdiepen in de begripsgeschiedenis van sekse. Voorjaar 2007 zal een werkconferentie plaatsvinden om de artikelen voor de geplande bundel door te spreken. De coördinatie van de projectgroep en de redactie van de bundel berust bij Mieke Aerts, Myriam Everard en Agnes Sneller.

Contactpersoon:
Dr. Myriam Everard
e-mail: m.everard@wxs.nl

15. Projectgroep "New approaches to European Women's Writing"

Het doel van deze projectgroep is het bijeenbrengen van onderzoekers die zich bezighouden met vrouwelijke auteurs vóór ca. 1900: hun positie (als categorie en individueel), hun publicaties en de receptie daarvan. Het gaat om schrijfsters uit de diverse landen van Europa, van wie een relatief groot aantal ook internationaal actief was en/of erkenning vond. Het onderzoek naar deze vrouwen en hun (soms internationale) dialoog met lezers en lezeressen kan plaatsvinden binnen het virtuele kader van een online databank, waaraan ook een publicatiesite verbonden is. Dat biedt de mogelijkheid - voor wie daarvan het belang inziet - om de eigen onderzoeksgegevens met collega's te delen. Binnen deze gemeenschappelijke "werkplek" kan het onderzoek plaatsvinden vanuit verschillende invalshoeken. Onderling contact is daarom waardevol. Zie verder www.womenwriters.nl
Deze projectgroep vormt de Nederlandse "poot" van een internationaal samenwerkingsproject getiteld "New approaches to European Women's Writing", dat wordt ondersteund door NWO-internationaliseringsgelden (2007-2010). De andere betrokken universiteiten zijn: Utrecht, Southampton, Warwick, Bochum, Genève en Lausanne.
De projectgroep wordt gecoördineerd door een stuurgroep waarin zitting hebben: Suzan van Dijk (UU), voorzitter, Lizet Duyvendak (OU) secretaris, en Alicia Montoya (UL). De projectgroep organiseert voor haar leden, voor de buitenlandse deelnemers in dit project en voor andere belangstellenden minimaal een keer per jaar een studiedag met lezingen. Deze vindt plaats in de maand november in Utrecht: de zogenaamde NEWW-November-Meetings. Vanuit het internationaliseringsproject wordt er jaarlijks, in mei, een internationaal congres georganiseerd.

Contactpersoon:
Dr. Suzan van Dijk
e-mail: Suzan.vanDijk@let.uu.nl

16. Projectgroep literatuur, cultuur en identiteit

Na 9/11 en de moorden op Fortuyn en Van Gogh kan niemand meer beweren dat we in een post-ideologische maatschappij leven. Dat we er voordien in zouden hebben geleefd, is een gedachte die vanuit verschillende kanalen gevoed werd: de na-oorlogse ontzuilingstendensen, de sociaal-culturele veranderingen van de sixties en het gangbare idee van de zogenaamde autonome status van kunst en kunstenaar. De hele 20e eeuw lang hebben literatuur, pers en audiovisuele media juist een enorme bijdrage geleverd aan de identiteitsvorming van sociale, politieke en religieuze groepen en hebben ze een rol gespeeld in de constructie en verspreiding van collectieve kennis. Dat gebeurde niet alleen via teksten, maar ook via radio, televisie, verenigingsleven, manifestaties etc. De projectgroep ‘Literatuur, cultuur en identiteit' stelt zich ten doel een initiërende rol te spelen in onderzoek dat de Nederlandse cultuurgeschiedenis van de 20ste eeuw vanuit deze invalshoek bestudeert. Ze heeft daarbij bijzondere aandacht voor de wijze waarop binnen levensbeschouwelijke gemeenschappen (socialistische, communistische, katholieke, protestante, joodse, regionale en islamitische) normen en waarden gestalte hebben gekregen, zowel inhoudelijk (narratieve patronen, beelden, retorische structuren) als institutioneel (actoren en groepen die materieel en symbolisch de culturele productie reguleren).
De projectgroep initieert en verricht onderzoek op het terrein van literatuur, cultuur en identiteit. Ze organiseert masterclasses voor promovendi en researchmasterstudenten en werkbijeenkomsten voor onderzoekers op het onderzoeksterrein. Zij produceert, initieert en begeleidt onderzoeksaanvragen. Coördinatoren van de werkgroep zijn: Geert Buelens (UU), Gillis Dorleijn (RUG); Jaap Goedegebuure (UL), Jos Joosten (RU), Thomas Vaessens (UvA). Op dit moment lopen er drie promotie-onderzoeken rond dit thema: Kenteringsmomenten in moderne Nederlandse dichterschappen. Onderzoek naar de rol van levensbeschouwing in de oeuvres van Gorter, Nijhoff, Otten. Uitvoerder: Johan Sonnenschein (UvA, Huizinga). Promotor: Thomas Vaessens; Het schrijverschap van Gerard Reve. Literatuur en schrijversidentiteit in naoorlogs Nederland. Uitvoerder: Edwin Praat (UvA, Huizinga). Promotor: Thomas Vaessens; Avant-garde bekeerlingen. De kringen rond Pieter van der Meer de Walcheren in Brussel, Parijs en Nederland, tot 1940. Uitvoerder: Ewoud Kieft (UU, OSL, Huizinga). Promotor: Geert Buelens

Contactpersoon:
Prof. dr. Thomas Vaessens
e-mail: t.l.vaessens@uva.nl

17. Projectgroep Geschiedenis van de Geesteswetenschappen/History of the Humanities

Terwijl de geschiedenis van de exacte wetenschappen op steeds meer aandacht mag rekenen, en men niet schroomt voor het schrijven van overzichtswerken op dit gebied, zijn de humaniora niet op dezelfde manier onderwerp van historisch onderzoek. De geschiedenis van het eigen vakgebied is een vast onderdeel van veel (kunst)historische opleidingen, maar voor andere alfawetenschappen zoals de taalkunde, musicologie en literatuurwetenschap is dit zelden het geval. Er is al helemaal geen sprake van de wens om raakvlakken in de ontwikkelingen van de verschillende disciplines bloot te leggen. De projectgroep beoogt in deze lacunes te voorzien waarbij uiteindelijk gestreefd wordt naar een samenhangend beeld van de geesteswetenschappen van de vroegmoderne periode tot heden. De basis hiervoor werd gelegd op de succesvolle conferentie ‘The Making of the Humanities: The Emergence of the Humanities in Early Modern Europe' (2008). Toekomstige bijeenkomsten en publicaties zullen ook aandacht besteden aan meer recente ontwikkelingen (in het bijzonder de negentiende eeuw) en invloeden van buiten Europa. Voor dit project zal aan de ene kant de geschiedenis van de natuurwetenschappen tot model en spiegel dienen; aan de andere kant zal worden gestreefd naar samenwerking met alfawetenschappers die zich doorgaans niet op historisch gebied begeven (bijvoorbeeld taalkunde en fonetiek).

Contactpersoon:
prof. dr. Rens Bod
http://staff.science.uva.nl/~rens/