Werkgroep Overheidsmusea en Nationale Identiteit (Europa, ca. 1760-1918) 

Centraal staat de vraag hoe sinds de tweede helft van de achttiende eeuw in verschillende landen het beeld van een ‘nationale cultuur’ vormgegeven en uitgedragen werd via musea. Zowel de expliciete uitingsvormen daarvan (doelstellingen van – , propaganda voor – en berichtgeving over de musea) als de impliciete vooronderstellingen die ten grondslag liggen aan collectievorming en -indeling en aan de wijze van presenteren van de collectie, zijn het terrein van onderzoek. Uitgangspunt is dat de ontwikkeling van nationale, nationalistische musea in diverse landen een transnationaal karakter had.

In het onderhavige project worden de lokale variaties op het thema ‘nationale identiteit’ en overheidsmusea in internationaal, vergelijkend perspectief bestudeerd. Thema’s die aan de orde komen zijn, naast het verzamelen en presenteren: het publiek, de architectuur (inclusief decoratieprogramma’s), relatie tussen de wetenschappen en de musea. De multidisciplinaire groep bestaat uit verschillende onderzoekers op dit terrein in binnen- en buitenland en werd van dec. 2008 t/m dec. 2011 in het kader van‘Internationalisering Geesteswetenschappen’ gesubsidieerd door NWO.

In samenwerking met het Institut für Museumsforschung (onderdeel van de Staatliche Museen zu Berlin) zijn twee internationale conferenties gehouden: Napoleon’s Legacy. The Development of National Museums in Europe, ca. 1794-1830 (Amsterdam, 31/1 – 2/2/2008), en Das Neue Museum im internationalen Kontext. Museale Spezialisierung und Nationalisierung ab 1830 (Berlijn, 22/10 – 24/10/2009).

Inmiddels zijn de proceedings van beide conferenties verschenen als respectievelijk Band 27 en Band 29 van de Berliner Schriften zur Museumsforschung:  Ellinoor Bergvelt, Debora J. Meijers, Lieske Tibbe en Elsa van Wezel (eds.), Napoleon’s Legacy: The Rise of National Museums in Europe, 1794-1830, Berlijn 2009, en: Ellinoor Bergvelt, Debora J. Meijers, Lieske Tibbe en Elsa van Wezel (eds.), Museale Spezialisierung und Nationalisierung ab 1830. Das Neue Museum in Berlin im internationalen Kontext / Specialization and Consolidation of the National Museum after 1830. The Neue Museum in Berlin in an International Context, Berlijn 2011.

Ter afsluiting van de driejarige door NWO gesubsidieerde fase van het project vond een internationale workshop in het NIAS te Wassenaar plaats (28 september – 2 oktober 2011). De resultaten daarvan zijn verwerkt in een afsluitend evaluerend rapport. Klik hier voor het evaluerende rapport, getiteld  National Museums and National Identity, seen from an International and Comparative Perspective, c. 1760-1918. An Assessment. Het door NWO gesubsidieerde deel van het project is inmiddels succesvol afgesloten.

Voor de toekomst gaat de aandacht uit naar de vraag, of er reacties op museale identiteitsvorming te bespeuren zijn bij de bezoekers van nationale musea. In dat kader zal de samenwerking met het Institut für Museumsforschung voortgezet worden. Voor 2016 is in samenwerking met dat instituut een congres Museumsbesuch im 19. Jahrhundert gepland, met een daaruit voortkomende congresbundel in de reeks der Berliner Schriften zur Museumsforschung.

Coördinatoren zijn dr. E.S. Bergvelt (gastonderzoeker UvA), dr. D.J. Meijers (gastonderzoeker UvA), dr. E.P. Tibbe (gastonderzoeker RU Nijmegen) en dr. E. van Wezel (Institut für Museumsforschung Berlijn).

* Contactpersoon: Dr. Ellinoor Bergvelt (UvA)
* E-mail: e.s.bergvelt@uva.nl